With special thanks to:
De Ridder Precisiemachines, Jos van den Biggelaar, Thomas Knoops, Nebo Special Tooling B.V., Bram van den Berg, Canon Medical Systems Europe B.V. en Jeroen Brinkhuis voor al hun kennis en kunde.
Projectcoördinatie, video: Annick Vroom
Fotografie: Erik en Petra Hesmerg

En het Rijksmuseum, Amsterdam, Frits Scholten voor de bruikleen

Richting zoeken
Het oorspronkelijke idee voor deze serie hedendaagse gebedsnoten komt voort uit een eenvoudig, maar urgent standpunt: dat één enkel beeld — ondanks het rumoer, de overvloed en het cynisme van onze tijd — ons nog steeds richting kan geven.

Verspreid door de wereld in musea en particuliere kunstcollecties, kan men fascinerende gebedsnoten tegenkomen, lijfsieraden gemaakt in het begin van de zestiende eeuw: zo klein als golfballen, gesneden uit buxushout. Wanneer men ze opent, onthullen ze minutieus gesneden scènes uit het leven en lijden van Christus: sculpturaal, bijna filmisch en doordrenkt van symboliek. Beelden in hun meest geconcentreerde vorm: klein, precies en betekenisvol.

Geïnspireerd door deze kleine historische objecten, en tot stand gekomen in nauwe samenwerking tussen historisch onderzoek, medische scans, digitale productie en 5-assige ‘high-speed micro-milling’-technologie, ontstond Carved Time: een serie hedendaagse gebedsnoten, lijfsieraden gesneden uit buxushout.

Een gebedsnoot door de CT-scan
De eerste stap in dit project was het door een CT-scanner halen van een originele gebedsnoot uit de collectie van het Rijksmuseum, Amsterdam (objectnummer BK-1981-1, werkplaats Adam Dircksz, Delft), om de hoogst mogelijke gegevens te verkrijgen. Deze digitale scan werd vervolgens bewerkt om het oorspronkelijke gotische maaswerk te behouden. Het enige wat aangepast werd op de buitenkant was de tekst. Deze werd vervangen door delen uit het eerste artikel van de of the Universal Declaration of Human Rights, “born free and equal in dignity and rights” and “in a spirit of brotherhood”. Het interieur werd volledig opnieuw ontworpen.

Keerpunten in onze recente geschiedenis
Deze nieuwe gebedsnoten tonen geen religieuze scènes. Ze verbeelden micro-sculpturen van sleutelmomenten uit de recente geschiedenis. Hier ligt de focus niet op het goddelijke dat centraal staat, maar op de menselijke dimensie, kwetsbaarheid en geweten.

Carved Time herinnert ons aan zestien keerpunten in onze recente geschiedenis. Iconische beelden die zich voor altijd in ons geheugen hebben gegrift, zoals de Tank Man, het Napalm-meisje, Abu Ghraib, de Falling Man of de moord op George Floyd. Of de iconische beelden aan het einde van de Tweede Wereldoorlog: Russische soldaten die een vlag hijsen op de Rijksdag in Berlijn, en Amerikaanse soldaten die een vlag planten op Iwo Jima. Momenten waarop de wereld even stilviel en opnieuw moest worden bezien.

Carved Time herneemt de eeuwenoude vorm van de zestiende-eeuwse gebedsnoot, ooit een instrument voor christelijke devotie, en plaatst deze in het hart van onze hedendaagse beeldcultuur. Een uitnodiging om stil te staan en te reflecteren, om nauwkeurig te kijken en te bezinnen; om te dienen als een hedendaags moreel kompas.